Tăng huyết áp khi mang thai nguy hiểm như thế nào?
Tăng huyết áp khi mang thai gây ra nhiều nguy cơ nghiêm trọng cho mẹ và em bé. Thông thường, nó không có bất kỳ triệu chứng nào đáng chú ý, trừ khi thực sự cao. Nhiều phụ nữ bị cao huyết áp trong thai kỳ sẽ cần sinh mổ hoặc được tác động để sinh em bé sớm hơn thời gian bình thường…
Tăng huyết áp thai kỳ là gì?
Sau 20 tuần mang thai, nếu huyết áp của bạn cao nhưng không có protein trong nước tiểu, bạn sẽ được chẩn đoán là tăng huyết áp thai kỳ (hay còn gọi là bị cao huyết áp do mang thai). Phụ nữ bị cao huyết áp sau 20 tuần mang thai và có protein trong nước tiểu bị một rối loạn phức tạp được gọi là tiền sản giật, và những người có huyết áp cao trước khi mang thai hoặc được chẩn đoán trước 20 tuần mang thai thì được coi là bị cao huyết áp mãn tính.
Huyết áp của bạn được tính là cao nếu bạn có chỉ số đo huyết áp 140/90 hoặc cao hơn, ngay cả khi chỉ một trong hai thông số vượt quá giới hạn. Thông thường, cao huyết áp không gây ra bất kỳ triệu chứng nào đáng chú ý, trừ khi nó thực sự cao.
Tăng huyết áp thai kỳ ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé như thế nào?
Điều này phụ thuộc vào thời gian bạn mang thai khi bị cao huyết áp và mức độ tăng huyết áp của bạn. Tình trạng cao huyết áp càng nặng và càng xuất hiện sớm trong thai kỳ thì nguy cơ gặp phải các vấn đề cho mẹ và bé càng lớn. Điều may mắn là hầu hết phụ nữ bị tăng huyết áp thai kỳ thường chỉ bị nhẹ và không tiến triển nặng hơn cho đến gần thời điểm sinh (tuần thứ 37 hoặc muộn hơn). Ngay cả nếu bạn nằm trong nhóm này, nguy cơ phải sinh mổ hoặc cần tác động để sinh em bé sớm của bạn vẫn cao hơn.
Khoảng một phần tư phụ nữ bị tăng huyết áp thai kỳ tiếp tục tiến triển thành tiền sản giật trong quá trình mang thai, chuyển dạ hoặc ngay sau khi sinh. Và nguy cơ này sẽ tăng lên 2 lần nếu bạn bị tăng huyết áp thai kỳ trước tuần thứ 30. Bị tăng huyết áp thai kỳ cũng đặt bạn vào nguy cơ gặp phải một số biến chứng khi mang thai khác cao hơn, bao gồm: em bé chậm phát triển, sinh non, đứt nhau thai và thai chết lưu. Bởi vì những nguy cơ này, bác sĩ sẽ theo dõi bạn và em bé rất chặt chẽ.
Kiểm soát tăng huyết áp thai kỳ như thế nào?
Bởi vì huyết áp cao có thể ảnh hưởng tới lưu lượng máu đến nhau thai nên nếu bạn được chẩn đoán cao huyết áp thai kỳ, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn siêu âm để đảm bảo em bé của bạn vẫn phát triển khỏe mạnh và kiểm tra xem lượng nước ối của bạn có bình thường hay không. Trong những trường hợp nhất định, có thể bạn cần siêu âm Doppler để kiểm tra lưu lượng máu cung cấp cho em bé.
Bác sĩ cũng có thể sẽ đề nghị bạn làm các xét nghiệm máu và kiểm tra protein trong nước tiểu. Điều này giúp bác sĩ xác định chính xác xem bạn có bị tiền sản giật hay không và phán đoán những thay đổi có thể xảy ra với tình trạng của bạn sau này. Ngoài những biện pháp ban đầu này, bác sĩ sẽ xử lý tùy thuộc vào mức độ tăng huyết áp của bạn, hoạt động của em bé và thời gian mang thai của bạn.
Trường hợp tình trạng tăng huyết áp của bạn nhẹ
Nếu bạn bị tăng huyết áp thai kỳ nhẹ ở tuần 37 hoặc muộn hơn, có thể bạn sẽ được tác động để sinh em bé luôn (hoặc sinh mổ nếu em bé của bạn không chịu được quá trình chuyển dạ hoặc các lý do khác khiến bạn không thể sinh thường). Nếu bạn chưa mang thai đến tuần 37 nhưng chỉ bị tăng huyết áp nhẹ, có thể bạn cần nhập viện trong một vài ngày để được theo dõi cẩn thận. Sau đó, nếu bạn và em bé vẫn khỏe mạnh, bạn có thể được về nhà để nghỉ ngơi hoặc có chế độ nằm nghỉ trên giường thích hợp.
Bạn sẽ cần đi khám thường xuyên để theo dõi huyết áp, kiểm tra sự có mặt của protein trong nước tiểu và xem xét các thay đổi với tình trạng của bạn. Em bé cũng sẽ được theo dõi chặt chẽ hàng tuần bằng xét nghiệm non-stress test (NST)… Bạn cũng cần siêu âm mỗi 3 tuần hoặc nhiều hơn để theo dõi sự tăng trưởng của bé. Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu bạn theo dõi các chuyển động của bé bằng cách đếm số lần bé đạp hàng ngày. Đây là cách hiệu quả để bạn theo dõi xem bé có khỏe mạnh hay không giữa các lần khám thai. Cho dù bạn có đếm được chính xác số lần bé đạp hay không, hãy gọi ngay cho bác sĩ nếu bạn nhận thấy em bé có vẻ chuyển động ít hơn trước.
Bạn cần đi khám ngay nếu có các các triệu chứng của tiền sản giật (như sưng phù, tăng cân đột ngột, đau đầu dai dẳng hoặc đau đầu nặng, thay đổi khả năng nhìn, đau bụng trên hoặc buồn nôn, nôn) hay biểu hiện của đứt nhau thai (chẳng hạn như chảy máu hoặc rỉ máu âm đạo, đau tử cung). Nếu có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào với bạn hoặc em bé, bạn cần nhập viện ngay và có thể sẽ phải sinh em bé sớm.
Trường hợp tình trạng tăng huyết áp của bạn nghiêm trọng
Khi được chẩn đoán bị tăng huyết áp thai kỳ nặng (chỉ số huyết áp của bạn là 160/110 hoặc cao hơn), bạn sẽ được kê đơn thuốc hạ huyết áp và nhập viện cho đến khi sinh em bé. Nếu thời gian mang thai được 34 tuần hoặc nhiều hơn, bạn sẽ được tác động để sinh em bé hoặc sinh mổ luôn. Nếu chưa được 34 tuần, bác sĩ sẽ cho bạn dùng corticosteroid để thúc đẩy sự phát triển của phổi và các cơ quan khác của bé. Trong thời gian này, nếu tình trạng bạn của bạn trở nên xấu hơn hoặc em bé không phát triển khỏe mạnh bên trong tử cung, bạn sẽ được tác động để sinh hoặc sinh mổ ngay, cho dù em bé vẫn còn non nớt. Trường hợp bạn không cần sinh ngay, bạn sẽ ở lại bệnh viện để được theo dõi chặt chẽ trong khi em bé có thêm thời gian để phát triển hoàn thiện.
Huyết áp có trở về bình thường sau khi sinh không?
Sau khi sinh, huyết áp của bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ và bác sĩ sẽ để ý các dấu hiệu cho thấy tình trạng cao huyết áp xấu đi hoặc xuất hiện tiền sản giật. (Thông báo cho bác sĩ ngay nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào của tiền sản giật cho dù bạn đang ở viện hay ở nhà). Phần lớn trường hợp, huyết áp của bạn sẽ trở lại bình thường trong vòng một tuần sau khi bạn sinh em bé.
Tuy nhiên, đối với một số phụ nữ, huyết áp vẫn duy trì ở mức cao sau khi sinh. Nếu huyết áp của bạn còn cao trong ba tháng sau sinh, bạn sẽ được chẩn đoán là bị cao huyết áp mãn tính. Tức là bạn có thể bị cao huyết áp mãn tính từ trước đó mà không hay biết điều này. Mang thai thường làm cho huyết áp của bạn giảm xuống vào cuối giai đoạn thai kỳ đầu tiên và suốt giai đoạn thứ hai, do đó, nó có thể tạm thời làm ẩn đi dấu hiệu của cao huyết áp mãn tính. Nếu bạn không đo huyết áp của bạn trước khi mang thai và lần khám thai đầu tiên của bạn vào cuối tháng thứ 3 hoặc muộn hơn, tình trạng cao huyết áp sẽ không rõ ràng cho đến cuối thai kỳ.
DS. Trần Lan lược dịch
